Blog

Wil je graag schrijven over een onderwerp met betrekking tot de energietransitie? Laat het ons weten! We zullen zelf ook onze partners actief benaderen voor het schrijven van een stukje om de dialoog op gang te brengen en te komen tot eventuele nieuwe inzichten.

 

  • Sturing en energietransitie

    anoniem 16-01-2021 7 keer bekeken 0 reacties

    Er is een nieuwe publicatie beschikbaar van het NSOB, in samenwerking met Alliander: "Samenhang vraagt sturing". Het geeft nieuwe inzichten en sluit op onderdelen aan bij de 7 aanbevelingen die ik onlangs publiceerde. De verandering van onze energie infrastructuur gaat jaren duren en kan alleen slagen als er meer samenhang en samenwerking komt. We zijn in de transitie op de goede weg en leren nog elke dag. Het kan beter. Het essay van het NSOB is een aanrader.

  • Waar dienen de uitgangspunten in de TransitieVisieWarmte aan te voldoen?

    anoniem 14-01-2021 35 keer bekeken 0 reacties

    Nederland staat aan de start van de warmtetransitie. Tot 2050 voltrekt zich een enorme transformatie in de warmtevoorziening van woningen en utiliteitsgebouwen. De warmtetransitie is één van de grootste veranderingen in infrastructuur die het land sinds de Tweede Wereldoorlog heeft gekend. Om deze transformatie in goede banen te leiden, moeten alle gemeenten een Transitievisie Warmte opstellen. Duidelijk leidende principes en uitgangspunten zijn essentieel om het stevig kader neer te zetten voor de komende jaren.

     

    Waar moeten we aan denken als we spreken over uitgangspunten?

    Elke gemeente moet voor eind 2021 een Transitievisie Warmte vaststellen. Met deze Transitievisie maken gemeenten het tijdspad inzichtelijk: wanneer kunnen welke wijken of buurten van het aardgas worden afgekoppeld. Elke Transitievisie Warmte (TVW) zal enkele uitgangspunten moeten bevatten. De uitgangspunten vormen het fundament van de warmtetransitie tot 2050. Het is belangrijk om voor duurzame en toekomstbestendige principes te gaan. Alleen zo bieden ze handelingsperspectief aan de inwoners en bedrijven. Tenzij de context of regelgeving enorm verandert, is het niet de bedoeling om bij de herijking van de TVW om de vijf jaar ook de uitgangspunten aan te passen.

    De uitgangspunten hebben betrekking op de ambitie van de gemeente, de samenwerking met de stakeholders en bewoners, snelheid en fasering van de transitie, betaalbaarheid, aanpak in uitvoering (vb. hoe integraal vs. de snelheid van uitvoering) en de relatie met andere opgaven. Aanvullende andere uitgangspunten kunnen ook gedefinieerd worden, bijvoorbeeld rondom de beschikbare middelen van de gemeenten of de wenselijke technieken.

    De uitgangspunten beschrijven de manier waarbinnen bepaalde keuzes gemaakt kunnen worden. Bijvoorbeeld rondom de snelheid en fasering kunnen bepaalde criteria gedefinieerd worden waar de keuze van de eerste Aardgasvrije wijken aan moeten voldoen. Denk aan draagvlak, koppelkansen of renovatieplannen.

    In de loop van de warmtetransitie kunnen bepaalde keuzes getoetst worden op basis van deze uitgangspunten. Bijvoorbeeld als de gemeente kiest voor de ambitie om sneller te gaan dan de landelijke ambities van 2030, dan zal het aantal wijkuitvoeringsplannen deze snelheid voldoende moeten afdekken.

     

    Kenmerken van uitgangspunten

    Een uitgangspunt moet duurzaam, maar ook realistisch zijn. Het werkt contraproductief als de gemeente constant geconfronteerd wordt met de conclusie dat de uitgangspunten niet haalbaar zijn.

    De uitgangspunten zijn maatwerk en hebben oog voor de lokale context (bevolking, financiën, omgeving). Als een gemeente als uitgangspunt heeft dat ze eigenaar wil worden van de hele infrastructuur, dan moet de gemeente zich ook afvragen of de financiën dit wel toelaten. Of als de gemeente alleen zonthermie wil, is het wenselijk om de omgevingsvisie te toetsen rondom het gebruik van bepaalde landelijke ruimte.

    De terreinen waar een gemeente veel veranderingen verwacht moeten niet specifiek vastgesteld worden. 

    In die zin zijn de uitgangspunten niet generiek en kunnen ze per gemeente anders zijn.

     

    Hoe kan een gemeente uitgangspunten bepalen die gedragen worden?

    Gemeenten hebben een belangrijke regierol in de warmtetransitie. Ze zijn verantwoordelijk voor de juiste begeleiding van het proces. Ze doen er goed aan om de uitgangspunten te delen, op te stellen en/of te toetsen met haar stakeholders. Als de gemeente bijvoorbeeld verwacht dat de samenwerking intensief wordt met de stakeholders, is het goed als deze partijen dit punt ook delen.

    Hetzelfde geldt voor de ambitie. Vaak zijn de plannen van de woningcorporaties een groot deel van de opgave in de eerste wijken. Het is dan cruciaal om de ambitie samen met die woningcorporaties te bepalen.

    Bovendien kan het zinvol zijn om de uitgangspunten met de bewoners (of via een klankbord) te delen en te toetsen. Wellicht kunnen hun wensen of zorgen de basis vormen van bepaalde uitgangspunten. Denk aan betaalbaarheid maar bijvoorbeeld ook ontzorgen.

     

    Conclusie

    Het is goed om voldoende tijd en aandacht te geven aan de uitgangspunten om een mooie basis te hebben in de TVW voor de komende 30 jaar. Een fundament voor onze ambitieuze warmetransitie.

    Wil je meer weten over de TVW of de te hanteren uitgangspunten? Contacteer dan jouw adviseur warmtetransitie of deel je vragen met het Expertiseteam Warmte.

     

    Daniel Peyron
    Adviseur Warmtetransitie Metropoolregio Eindhoven
    DPeyron@brabant.nl

  • Eerlijk is eerlijk

    Jaap van der Velden 17-12-2020 28 keer bekeken 0 reacties

    De mens heeft een grote hang naar eerlijkheid, en dat is over het algemeen mooi.

    Die eerlijkheid kan echter soms ook wel tegen ons werken. Een mooi voorbeeld daarvan vond ik in een column van Ionica Smeets. Ze had een reep van Tony Chocolony gekocht. Die repen zijn in ongelijke stukken gemaakt, om duidelijk te maken dat de verdeling van de winst die op chocolade wordt gemaakt, ook niet eerlijk is. Tony wil ons daarmee aan het nadenken zetten.

    Ionica vond het toch wel wat lastig om oneerlijke stukken chocola te moeten verdelen. Ze had daarom een briljante berekening gemaakt waarmee die stukken toch weer in eerlijke sub-stukjes verdeeld kunnen worden. Haar voorstel om dat bij de fabricage te verwerken werd natuurlijk vanuit de basis afgewezen, het was nou juist níet de bedoeling om het eerlijk te verdelen.

    Ik moet daar vaak aan denken bij hoe we omgaan met de kosten van de energietransitie, in het bijzonder bij de warmtevoorziening. Ook daar hebben bestuurders en exploitanten een bijna overdreven hang naar eerlijkheid. Dat is deels ook wettelijk geregeld: het mag niet meer kosten dan anders. Maar soms zijn de kosten wél iets hoger dan anders, is het in alle gevallen wel gewenst om te zeggen dat het plan dan niet door moet gaan? In mijn ogen maken we de transitie daarmee vrijwel onmogelijk.

    Binnen een warmtedistributienet is er ook grote behoefte aan eerlijkheid: woningen op een hoek worden vaak gecompenseerd voor de extra stookkosten die samenhangen met hun extra buitenoppervlak. Maar bij gas doen we dat toch ook niet?

    In warmtevisies wordt vaak gekeken naar oplossingen met de laagste maatschappelijke kosten. Soms lijdt dat tot heel hoge individuele kosten, dan lijkt me dat zo’n optie niet te verkopen is. Maar soms lijdt het tot individuele kosten die ietsje hoger zijn dan het fossiele aardgas. Met onze kennis dat aardgas eigenlijk niet meer van deze tijd is, zou zo’n optie zeker een goed alternatief kunnen zijn. Maar veel bestuurders vinden dat ‘niet eerlijk’ voor de betroffenen en de optie valt af. Volgens mij moeten we hier wat ruimer mee omgaan (natuurlijk binnen bepaalde grenzen). De woonlasten zijn al niet eerlijk verdeeld, en in de meeste gevallen doet niemand daar moeilijk over. Er zijn veel mensen die in de stad willen wonen, terwijl eenzelfde huis buiten de stad veel minder kost. Maar dat zijn we normaal gaan vinden. Een huis in Amsterdam kost nou eenmaal drie keer zoveel als een vergelijkbaar huis in Zeeland. Waarom zijn dergelijke prijsverschillen voor energie dan onacceptabel?

    De grote hang naar eerlijkheid komt ook defensief over. Alsof de aanbieder zegt: “ik snap dat je ervan baalt dat je warmte uit een warmtenet gaat komen, maar ik heb er wel alvast voor gezorgd dat je qua prijs niets te klagen hebt”. Het zou in deze tijd toch veel logischer zijn als de aanbieder van fossiele energie in het defensief zou zijn.

    Kortom: volgens mij moeten we af van onze overdreven hang naar eerlijkheid ten aanzien van de energiekosten. Daarnaast moeten we ook niet meer uitdragen dat de energietransitie ons niets zal kosten, want dat kunnen we echt niet in alle gevallen waar maken. En ja, ik realiseer me dat het voor politici niet de leukste boodschap is, maar soms is het nou eenmaal oneerlijk.

    Jaap v.d. Velden

     

  • Wachten op de toekomst

    Jaap van der Velden 02-12-2020 43 keer bekeken 0 reacties

    Het is alweer even geleden dat ik besloot mijn eerste computer te kopen. De ontwikkelingen in prestaties van de PC’s volgden elkaar snel op. Ik wilde graag een up to date model kopen, maar dat was eigenlijk te duur voor mij. Daarom wachtte ik tot die niet meer de nieuwste was, zodat de prijs lager werd. Die PC werd dan goedkoper, maar was toen niet meer helemaal up tot date. Ik richtte mij daarom op de nieuwe up to date computer, die echter wel duurder was. Daarom wachtte ik tot de up to date computer goedkoper werd. Toen had ik het door: op die manier koop je nooit een computer, om verder te komen moet je een stap durven zetten.

    Ik kom hierop omdat sommige bestuurders graag wachten met energiemaatregelen. Ze zeggen dat er over een aantal jaren betere mogelijkheden zijn, en zien daarin een argument om nu niets te doen.  En er zit ook wel wat in: over tien jaar zijn zonnecollectoren veel voordeliger, en hebben ze meer plaatsingsmogelijkheden, misschien ook op ramen of wanden. Ik hoor dat argument al jaren, en de komende tientallen jaren zal er ook wel logica in zitten. De klimaatverandering wacht echter niet en om die in te perken moeten we over 10 jaar 49% CO2-reductie hebben gerealiseerd (volgens het Klimaatakkoord, in de plannen van de EU zou dat meer moeten zijn). Dat klinkt misschien als te overzien, maar we zijn al 30 jaar bezig met energiebeleid, daarin heeft Nederland een CO2-reductie van circa 20% gerealiseerd. Dat is minder dan de helft van de doelstelling 1990 - 2030, het grootste deel van die doelstelling moeten we er de komende tien jaar uitpersen. Het tempo moet enorm worden opgeschroefd, we verminderden de emissie tot nu toe met 1/3% per jaar, dat moet 3% per jaar worden, 10 keer zo snel.

    Het realiseren van een energie-project vergt veel doorlooptijd. Tussen het eerste idee voor de plaatsing van een windturbine en het werkelijk produceren van elektriciteit met die windturbine, zit gemiddeld 7 jaar. Sommige projecten van zonne-energie zijn iets sneller, maar 5 jaar is al snel. En voor de enorme omschakeling van de nog te realiseren 30% CO2-reductie hebben we veel massa nodig. Innovatie kan daar iets aan bijdragen, maar voordat een innovatie massaal op de markt komt, ben je zo 5 jaar verder. Een innovatie die morgen bewezen wordt, zou dus in2025 marktrijp kunnen zijn en in 2030 zouden dan de eerste projecten daarvan gerealiseerd worden. De bijdrage van die innovatie aan de benodigde CO2-reductie in 2030 zal dus heel beperkt zijn. Dat geldt in het bijzonder ook voor kernenergie, het bouwen van een centrale kost met alle voor-trajecten meer dan 10 jaar. Als er al een bedrijf is dat eraan durft te beginnen, op dit moment durft niemand zo’n onzeker traject in te gaan. Voor de nieuwe thorium-technologie moet de innovatie nog beginnen, die zal de komende 20 jaar weinig bijdragen. Maar conform het Klimaatakkoord gaan we de komende jaren heel veel windturbines plaatsen. Die zullen tegen 2040 zijn afgeschreven. Als alles in de ontwikkeling van kernenergie meezit zou het mogelijk zijn dat een nieuwe kerncentrale het wegvallen van de opwekcapaciteit kan compenseren van de windturbines die we de komende jaren gaan plaatsen.

    Na 2030 moeten we nog verder gaan met CO2-reductie, en het lage en middelhoge fruit is dan geplukt, dus we moeten zeker inzetten op innovatie. Maar voor de nog te realiseren reductie tot 2030 moeten we uitgaan van de mogelijkheden die we op dit moment kennen. Het argument “in de toekomst hebben we betere mogelijkheden om onze doelen te realiseren” klopt dus, maar de conclusie dat we nu even niets hoeven te doen is niet terecht. We hebben niet meer de luxepositie dat we op de toekomst kunnen wachten.

     

    Jaap v.d. Velden


Over Energiewerkplaats Brabant

De Energiewerkplaats is een platform voor professionals betrokken bij de energietransitie in Noord-Brabant. Niet alleen op provinciaal niveau, maar ook op regionaal en lokaal niveau. Een platform om samen te werken, elkaar te vinden en van elkaar te leren.

 

 

 
Cookie-instellingen