Aan tafel zaten Maud Baselier (Provincie Noord-Brabant), Joop Ketelaers (Gemeente Eindhoven), Sander Smeets (ROEF), Rob Bogaarts (Building Balance) en Inger van Dooren (Brabantse Aanpak Circulair Bouwen).
Bekijk het webinar terug
Wat is circulair en biobased bouwen?
Maud Baselier benadrukte dat circulair bouwen geen vast ja-of-nee begrip is, maar dat het draait om de mate waarin een gebouw adaptief, demontabel en opgebouwd is uit hernieuwbare materialen. Biobased bouwmaterialen zijn natuurlijke materialen, zoals hout en vezelgewassen.
Volgens de sprekers is circulair en biobased bouwen geen toekomstbeeld meer, maar iets waar de bouwsector nu al op moet inspelen. Daarbij speelt ook de energietransitie een belangrijke rol. Natuurlijke materialen slaan CO₂ op, kunnen bijdragen aan een lager energieverbruik en helpen om gebouwen toekomstbestendiger te maken.
Ook de Brabantse Aanpak Circulair Bouwen (BACB) kwam aan bod. Inger van Dooren vertelde dat dit netwerk inmiddels bestaat uit ruim 70 Brabantse partijen uit de hele bouwketen. Binnen het netwerk worden kennis en ervaringen gedeeld, verdiepingssessies georganiseerd en partijen met elkaar verbonden. Geïnteresseerde partijen kunnen meer informatie vinden en zich aanmelden via de website Brabantonderneemtcirculair.nl.
Uitdagingen en geleerde lessen
Een uitdaging die aan bod kwam was de stap van een lineaire manier van bouwen naar een circulair systeem waarin materialen slimmer worden hergebruikt en natuurlijke grondstoffen een grotere rol krijgen. Volgens Rob Bogaarts vraagt die transitie niet alleen om ambitie, maar ook om een goed georganiseerde keten. Vanuit Building Balance wordt daarom gewerkt aan ketens van ‘land naar pand’: van de teelt van vezelgewassen tot de toepassing van materialen in de bouw.
Joop Ketelaers benadrukte dat samenwerking een belangrijke succesfactor is. De gemeente Eindhoven werkt al langere tijd samen met corporaties en andere partners aan een gezamenlijke aanpak op het gebied van duurzaamheid. Volgens hem zit de kracht vooral in het vasthouden van een visie en in het verbinden van thema’s als energietransitie, materiaalgebruik en klimaatadaptatie. Joop benoemt hier ook wat andere gemeentes kunnen leren: “Zeg niet ‘het moet zo en zo’, maar ga ik gesprek met partners waarmee je impact kunt maken. Wat is ons gezamenlijke doel en hoe kunnen we dat organiseren?”.
Van beleid naar praktijk
De verschillen en kansen tussen een gemeente en marktpartij werden besproken met Sanders Smeets en Joop Ketelaers. Sander Smeets vertelde over ROEF, een startup die zich richt op het circulair en modulair renoveren van daken. Het uitgangspunt daarbij is om een dak niet alleen te vernieuwen, maar ook extra functies toe te voegen, zoals waterbuffering, vergroening, biodiversiteit en zonnepanelen.
Circulair en biobased bouwen begint al bij de ontwerpfase: aan de voorkant nadenken over de verschillende aspecten van een product. Volgens Sander helpt het om producten modulair en gestandaardiseerd te ontwikkelen, zodat het efficiënter geproduceerd, vervoerd en toegepast kan worden. Joop benoemt dat circulair bouwen in de gehele keten voordelen kan bieden. Zo kunnen in de fabriek gemaakte elementen de bouwtijd buiten verminderen, wat overlast voor inwoners kan verminderen: “Circulariteit gaat niet alleen over materiaalgebruik, maar ook over allerlei andere voordelen die je helpt zoals gezondheid of overlast.”
Joop Ketelaers vulde aan dat gemeenten hierin kunnen helpen door hun uitvragen open te formuleren en te sturen op de gewenste kwaliteit en effecten, in plaats van op één vast product of één vaste partij. Door resultaten te toetsen en succesvolle toepassingen vervolgens op te schalen, kunnen innovaties sneller landen in de praktijk. Dat vraagt om een open houding, maar ook om duidelijke afspraken en goed contractmanagement.
Belangrijkste inzichten
Voor gemeenten was de oproep helder: kijk naar voorbeelden van andere gemeenten, sluit je aan bij bestaande netwerken en leer van wat elders al werkt. Ook voor ondernemers liggen er volop kansen. Juist nu de vraag naar circulaire en biobased oplossingen groeit, is dit volgens de sprekers hét moment om aan te haken en mee te bouwen aan de volgende stap.
Op onze websitepagina Verduurzamen woningen vind je meer informatie en voorbeelden over het verduurzamen van woningen en circulair bouwen.